اخبارحیات وحشمحیط زیست طبیعیمقالهمنابع طبیعیهمهویژه

پیل اندر خانه ی تاریک بود…

به نام خداوند بخشنده ی مهربان

پیل اندر خانه ی تاریک بود…

وَ لا تُفْسِدُوا فِی الارْضِ بَعْدَ إِصْلاحِها (اعراف، ۵۶)
و در زمین پس از اصلاح آن فساد نکنید.

اخیراً شاهد اتفاقات و رویدادهای ناخوشایندی در خصوص محیط زیست و طبیعت کشورمان هستیم. هرچه بیشتر به این جریانات دقت می کنم داستان هایی در ذهنم خطور می کند که تا به حال فکر می کردم غیر واقعی و طنز هستند ولی به تازگی متوجه شدم که این داستان های طنز، با کمیت و کیفیت بهتر پیرامونم در جریان هستند. مهمترین این داستانها، داستانی است که مولانا در مثنوی در ارتباط با شناخت فیل در تاریکی توسط گروهی که برای اولین بار با این حیوان مواجه شده بودند، آورده است، عده ای با دست زدن به پای فیل، آن را ستونی می‌یافتندو گروه دیگر که بر پشت فیل سوار بودند، آن را تخت روانی می‌شناختند و گروه سوم نیز که آن را بادبزنی بزرگ معرفی می‌کردند، به گوشهای فیل دست یافته بودند.

رویکرد فعلی در قبال محیط زیست و طبیعت

 متاسفانه رویکردی که فعلاً در تصمیم گیری های خرد و کلان مرسوم است، خرد کردن مسائل برای رسیدن به پاسخ آنهاست! این عمل ممکن است، موجب شود با مسائل پیچیده، آسانتر برخورد کنیم و پیشرفت های کوتاه مدتی هم به بار آوریم اما در واقع بهای پنهان بسیار سنگینی پرداخته ایم و خواهیم پرداخت. زیرا ما دیگر قادر به دیدن “مجموعه ی اعمال” خود نخواهیم بود و ذهنیت خود را نسبت به ایجاد تصویری جامع از مساله از دست خواهیم داد. یعنی ما مدل جزیره ای را برای تصمیم گیری ها اعمال می کنیم، مدلی که مدتهاست در کشورهای پیشرفته منقرض شده است. اما همانطور که دیوید بوهم فیزیکدان بیان می‌کند: “این عمل بیهوده ای بیش نیست. درست نظیر این است که بخواهیم از کنار هم قراردادن تکه های یک آیینه شکسته، تصویری کامل به دست آوریم!”. همچنین با توجه به نظرات پیتر سنگه در خصوص تفکر سیستمی که می گوید: “تقسیم یک فیل بزرگ به دو قسمت، دو فیل کوچک بوجود نمی آورد”  و جان مایر که عقیده دارد: “زمانی که ما سعی می کنیم هر چیزی را از چیز دیگر مجزا کنیم، در می یابیم که ان چیز به سایر چیزهای دنیا وابسته است” بیهوده بودن عمل فوق بیش از پیش آشکار می شود.

خداوند، این جهان را بر اساس یک نظام مشخص آفریده و بارها در قرآن از نظام هستی نام می برد و در کنار آن، بارها انسان را به توجه روی این نظام حکیمانه امر می کند ولی متاسفانه در جامعه ای اسلامی همچون ایران در برخی از تصمیم گیری ها و اقدامات، این نظام و سیستم فراموش شده است. با وجود اهمیت توسعه ی پایدار و ضرورت تفکر سیستمی در قرآن و احادیث، کماکان شاهد تصمیم گیری های غیر سیستمی هستیم و در برخی از این تصمیمات، اختلال عمده در اکوسیستم، بسیار عادی تلقی می شوند.

در روند توسعه و در فرآیند تصمیم گیری، اگر همه ی جوانب مسأله مورد توجه قرار نگیرد یقیناً  فرآیند توسعه با شکست مواجه خواهد شد و در پی آن هزینه های زیادی را باید بپردازیم. استخراج نفت در پارک ملی کویر و بهره برداری از معادن در مناطق چهارگانه ی زیست محیطی نمونه های بارزی از این موضوع هستند که به جنگ نابرابر علیه طبیعت می پردازند و ما باید هر لحظه منتظر واکنش سخت تر از سوی نظام هستی و طبیعت باشیم همانگونه که در قوانین ارائه شده در پنجمین فرمان پیتر سنگه هم آمده است: ” عمل چشم بسته هر اندازه سخت، واکنشی سخت تر و بد تر از طرف سیستم را سبب می شود”.  موارد مذکور که نتیجه ی  تحلیل ها و تصمیمات جزیره ای در مورد طبیعت و محیط زیست می باشند، به روشنی هم داستان فیل و اتاق تاریک را در ذهن نمایان می کند و هم شعر مولانا که می گوید:” عقل در شرحش چو خر در گل بخفت” .  کارگزاران معدن، نفت، صنعت، گردشگری و غیره هرکدام برای افزایش و بهتر جلوه دادن بیلان کاری خود، رویکرد متفاوت در قبال محیط زیست اتخاذ می کنند و متأسفانه برای انجام اقداماتشان روزبه روز بر آزادی های حقوقی و قانون آنها افزوده می شود. امیدواریم روزی را ببینیم که در آن، مدیران و تصمیم گیران کشور با افتخار از تعلق خاطرشان به طبیعت و محیط زیست یاد می‌کنند و گفته ی مولایمان حضرت علی (ع) که در نامه ای به مالک اشتر گفت: “باید توجّه تو به آباد کردن زمین بیش از توجّه به گرفتن خراج باشد” را سرلوحه خود قرار داده و با رویکردی سیستمی و جامع معضلات زیست محیطی فعلی را سامان داده و موجبات پیشگیری از معضلات و بحران های آتی را فراهم نمایند.

(صدری، مسیب، اردیبهشت ۱۳۹۲)

پیوست: شعر مولوی

پیل اندر خانه ی تاریک بود
عرضه را آورده بودندش هنود
از برای دیدنش مردم بسی
اندر آن ظلمت همی شد هر کسی
دیدنش با چشم چون ممکن نبود
اندر آن تاریکی اش کف می بسود
آن یکی را کف به خرطوم اوفتاد
گفت همچون ناودانست این نهاد
آن یکی را دست بر گوشش رسید
آن بر او چون بادبیزن شد پدید
آن یکی را کف چو بر پایش بسود
گفت شکل پیل دیدم چون عمود
آن یکی بر پشت او بنهاد دست
گفت خود این پیل چون تختی بدست
همچنین هر یک به جزوی که رسید
فهم آن می کرد هرجا می شنید
از نظرگه گفتشان شد مختلف
آن یکی دالش لقب داد این الف
در کف هر کس اگر شمعی بدی
اختلاف از گفتشان بیرون شدی
چشم حس همچون کف دستست و بس
نیست کف را بر همه او دسترس…

(مولوی)

مسیب صدری

مسیب صدری-کارشناس ارشد مدیریت فناوری اطلاعات- مدیر انجمن

نوشته های مشابه

‫۱۲ دیدگاه ها

  1. بسیار خوب انشاالله گوش شنوایی باشد و افراد عاقل و لایق در راستای پیشرفت اصولی سرزمین همیشه سرفرازمان ایران

  2. دوش چه خورده ای دلم…
    سخنانت متین،
    عزمت راسخ
    در این مسیر استوار
    راهت پر رهرو
    هدفت خالص
    اندیشه ات از خرافات خالی
    عملت با معرفت
    و آن دو پایدار باشد
    دیگر نیازی نیست دعا کنی که عاقبتت به خیر باشد
    که اعمالت این دعا را در حقت می نمایند
    یا علی

  3. تنــها برخی از آدمها بـــــــاران را احسـاس می کنند! بقیه فقط خیس می شوند……….

    وبلاگی پر بار و موثر دارید امید است در راهی که هدف اصلی رسیدن به کمال و سعادت است پیروزو سرافراز باشید..

    به وبلاگ ما هم یه سر بزنید خالی از لطف نیست و اگر مایل بودید اون رو در پیوند های خود قرار دهید .بسیار سپاس گذلرم.

  4. سلام دوست عزیز
    تذکر به جا و مسئولانه ای بود. مخصوصا از درج به جای آن حدیث امیرالمومنین بیشتر استفاده کردم.
    اتفاقا در پست اخیر وبلاگم هم مطلبی در خصوص معضلاتی از این دست نوشته ام که منتظر نظرات کارشناسانه ی شماست.
    موفق باشید

    1. سلام کاپیتان
      مطالبتون در خصوص گردشگری را خواندم. بسیار عالی و دلسوزانه بودند. امیدوارم رویکردتان فراگیر شود و هر روز شاهد رونق گردشگری باشیم.
      موفق و پیروز باشید

  5. با درود و ادب

    به لطف پروردگار و تلاش بی وفقه نخستین دفتر خدمات مسافرتی و گردشگری شهرستان دنا و شهر توریستی سی سخت گشایش یافت. این دفتر با هدف فعالیت های اکوتوریسمی در منطقه به ویژه برگزاری تورهای طبیعت گردی در حوزه ی دنا گام نخست را برداشت. کمک به مدیریت اماکن اقامتی و تأمین اقامت گردشگران ورودی از دیگر برنامه های این دفتر خواهد بود.

    از دیگر اهداف ما ، همیاری با بافندگان صنایع دستی شهرستان دنا می باشد تا با خریداری و فروش آن، گامی پویا در راستای اشتغال زایی زنان روستایی و علاقمندان برداشته شود.

    این دفتر با مجوز اداره کل میراث فرهنگی استان کهگیلویه و بویراحمد فعالیت خود را از روز شنبه ۱۱ خرداد ۱۳۹۲ آغاز کرده و پاسخ گوی پرسش های شما دوستان ارجمند خواهد بود.

    نام پیشنهادی برای دفتر دنا پارسیس است که در صورت کسب مجوز از سازمان میراث فرهنگی کشور با همین نام به فعالیت خود ادامه خواهد داد.

    مدیر دفتر: منصوره جعفریان سی سخت (کارشناس ارشد ایران شناسی، دارای مدارک راهنمای گردشگری و مدیر فنی بند ب)

    مدیر فنی : کوشان اسدی سی سخت( کارشناس مهندسی مکانیک، سرپرست اقامت گاه رفاهی بندان سی سخت، دارای مدارک راهنمای گردشگری و مدیر فنی بند ب)

    نشانی: سی سخت، بلوار شهید رجایی، نبش جاده ی کوخدان، جنب هایپر مارکت توریست

    تلفن دفتر: ۰۷۴۳۳۲۲۴۷۲۰

    تلفن همراه: ۰۹۳۹۲۲۵۱۱۱۵

    رایانامه:denapersis@yahoo.com

    تارنما (در مرحله ثبت و نگارش مطالب): http://www.denapersis.ir/

    سایر موارد به آگاهی شما خواهد رسید.

    با احترام فراوان

    منصوره جعفریان سی سخت

    1. سلام
      بسیار عالی. برایتان از صمیم قلب آرزوی موفقیت و پیروزی می کنم.
      امیدوارم با کاری که شروع کرده اید علاوه بر رونق کسب و کارتون و رونق گردشگری، یکی از فعالان در عرضه فرهنگ سازی گردشگری پایدار و حامی محیط زیست باشید.
      موفق باشید.

  6. سلام به بهانه ی روز جهانی محیط زیست فرصت رو غنیمت شمرده و این روز رو به شما تبریک می گم و از توجه و دلسوزی شما نسبت به محیط زیست شهرمون واقعا تشکر می کنم .امیدوارم در سایه ی عنایت و توفیق الهی موفق وپیروز باشید .

    1. سلام
      من هم به شما تبریک میگم این روز رو.
      ما برای هفته ی محیط زیست برنامه هایی رو تدارک دیدیم که انشاءالله اجرا خواهیم کرد.
      ممنون از لطفتون
      موفق و پایدار باشید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا